Furgalski Teodor Wiktor, ps. „Pandor”

ur. 11 IX 1893 w m. Brzostek k. Jasła, s. Antoniego, notariusza, i Heleny z d. Grychowska, w. rzymskokatolickie. Student medycyny.

W 1911 zdał maturę w I Gimnazjum Klasycznym w Rzeszowie i rozpoczął studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1912 wstąpił do ZS, gdzie ukończył kurs oficerski, będąc od tego czasu instruktorem na kursach podoficerskich ZS. Na początku VIII 1914 wszedł do formowanego w Krakowie zgrupowania strzeleckiego dowodzonego przez M. Trojanowskiego. W stopniu ppor. dowodził II plut. w 5. komp. J. Stachiewicza „Wicza” w baonie A.J. Łuczyńskiego „Narbutta”. W tym okresie używał pseudonimu „Pandor”. Na czele swego plut. przemaszerował 8 VIII 1914 do Krzeszowic, następnego dnia do Chrzanowa, gdzie baon dozbrojono i zawrócono do Krzeszowic. W nocy z 11 na 12 VIII 1914 wyruszył przez Miechów, Książ Wielki i Jędrzejów na front. 15 i 16 VIII uczestniczył w walkach w rejonie Małogoszczy. Po reorganizacji z 18 VIII 1914 został d-cą III plut. 5. komp. I baonu M. Januszajtisa i 22 VIII 1914 wkroczył na czele swego plut. do Kielc, gdzie zgrupowanie przeformowano w 1. pp LP. Po 15 XII 1915 dowodził komp. w 5. pp I Brygady LP i brał udział w bitwie pod Łowczówkiem. Wiosną 1915 walczył nad Nidą, pod Konarami i Tarłowem. 26 VI 1915 awansowany na ppor. piech (rozkaz Komendy LP nr 132, rozkazem NKA nr 135 z 2 VII 1915 mianowany komendantem plut. w XI randze). Na początku IX 1915 wraz z 5. pp LP przerzucony nad Stochód i Styr, gdzie brał udział w walkach pułku. 4 VII 1916 ranny pod Kostiuchnówką. Po odmowie przysięgi i rozwiązaniu 5. pp LP (17 VII 1917) wcielony do austro-węgierskiego 57. pp i wysłany na front włoski. W końcu X 1918 przystąpił do prac nad odtworzeniem 5. pp Leg., z którym na czele dowodzonej przez siebie komp. walczył pod Przemyślem i Lwowem. Na początku III 1919 jego 5. pp Leg. został wycofany z frontu ukraińskiego i przetransportowany w rejon Komorowa, następnie w składzie 2. DP Leg. walczył na froncie litewsko-białoruskim i w wyprawie na Wilno. W 1919 awansowany do stopnia kpt. Do 5 VI 1919 dowodził baonem 5. pp Leg. w walkach o Lidę i Wilno. W VI 1919 skierowany na kurs Szkoły Sztabu Generalnego w Warszawie. W XII 1919 powrócił do macierzystego 5. pp Leg. 1 VI 1921 wymieniony w stopniu mjr. z przydziałem do 5. pp Leg. 1 XI 1921 – X 1922 przebywał na kursie doszkolenia oficerów Sztabu Generalnego w WSWoj. w Warszawie. W 1922 zweryfikowany w stopniu mjr. piech. ze starszeństwem z 1 VI 1919. 1 X 1922 przeniesiony na stanowisko szefa sztabu 30. DP w Kobryniu. Ppłk Sztabu Generalnego ze starszeństwem z 1 VII 1923. 1 VII 1924 przeniesiony na stanowisko szefa I wydziału w II Oddziale Sztabu Generalnego. 31 VII 1926 objął stanowisko szefa Biura Ogólno-Organizacyjnego w MSWojsk. 3 III 1927 powrócił do służby liniowej na stanowisko d-cy 5. pp Leg. w Wilnie. 1 I 1929 ppłk. piech., 3 III 1932 przeniesiony na stanowisko szefa Oddziału II Sztabu Głównego WP. 2 I 1934 mianowany d-cą piech. dywizyjnej 29. DP w Grodnie, na początku 1938 na stanowisko d-cy 8. DP w Modlinie. Na krótko przed wybuchem wojny osobiście zatrzymał pomocnika attaché wojskowego III Rzeszy w Warszawie, gdy ten sprawdzał efekty pracy wywiadowczej w systemie polskich umocnień w rejonie Modlina. Podczas Kampanii Wrześniowej 1939 dowodził 8. DP w składzie armii „Modlin”. 12 IX 1939 po napotkaniu oddziałów GO gen. W. Thommée podporządkował mu 8. DP. 13 IX 1939 otrzymał polecenie skierowania dywizji na przedpola Warszawy. Po zajęciu stanowisk w rejonie Modlina uczestniczył jako d-ca odcinka „Kazuń-Nowy Dwór” w zaciętych walkach w obronie twierdzy. Został ciężko ranny i umieszczony w szpitalu w Tworkach, gdzie zmarł 25 IX 1939. Został pochowany na miejscowym cmentarzu. 16 II 1946 jego zwłoki ekshumowano, przeniesiono na Powązki i złożono w kwaterze legionowej. Brat Tadeusza (1890–1916), poległego 7 VII 1916 pod Maniewiczami. Odznaczony VM 5. kl.,KN, KW 4x, Złotym KZ, Medalem Wojska (pośmiertnie), Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921, francuską Legią Honorową 5. kl. i wieloma innymi.

Źródła:

  • ANKr., NKN, sygn. 434;
  • CAW I.120.1.386;
  • CAW I.120.63.746;
  • 'Goniec Polowy Legionów' 1915, nr 7;
  • 'Goniec Polowy Legionów' 1915, nr 8;
  • R.O.1923;
  • R.O.1924;
  • R.O.1928;
  • R.O.1932;
  • VII lista strat;
  • Lista starszeństwa 1917;
  • Spis alfabetyczny... (rkps);
  • Spis oficerów służących czynnie...;
  • M. Bielski, Grupa Operacyjna...;
  • Cmentarz Komunalny Powązki...;
  • L. Głowacki, Obrona Warszawy...;
  • T. Jurga, W. Karbowski, Armia 'Modlin'...;
  • Małopolski słownik biograficzny..., t. 9;
  • M. Porwit, Komentarze...;
  • S. Rowecki, Wspomnienia i notatki...;
  • J. Rómmel, Za honor i Ojczyznę..;
  • "Monitor Polski" 1931, nr 18.

Autorzy:

Janusz Cisek, Ewa Kozłowska, Łukasz Wieczorek
Słownik Legionistów Polskich 1914-1918

Tagi

  Pobierz

  Powróć

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług zgodnie z Polityką prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu mechanizmu cookie w Twojej przeglądarce.

Więcej informacji